چطور با یک‌بار مطالعه حفظ کنیم؟

چطور با یک‌بار مطالعه حفظ کنیم؟

چند روز پیش یکی از شاگردانم از من سؤالی پرسید که چگونه درس بخوانیم که فراموش نکنیم؟ احتمالاً این سؤال خیلی از ما می‌تواند باشد که آیا اصلاً امکان این هست که من مطالب را با یک‌بار خواندن حفظ کنم؟

به نظر شما ما می‌توانیم مطالب را با یک‌بار خواندن به حافظه خود بسپاریم؟

وقتی ما در مورد ساختار و نحوه عملکرد مغز مطالعه می‌کنیم متوجه می‌شویم که داشتن چنین ادعایی (حفظ همه مطالب با یک‌بار مطالعه) حداقل در وهله اول سخت و چه‌بسا غیرممکن باشد. اما ناامید نشوید با داشتن یکسری شایستگی‌ها ما می‌توانیم مطالب را به طرز قابل‌قبول و راحتی به حافظه خود بسپاریم. در این مقاله قصد داریم در مورد یکی از این شایستگی‌ها صحبت کنیم.

حافظه چیست؟

ما سه نوع حافظه داریم که انواع اطلاعات را در درون آن‌ها ذخیره می‌کنیم.

1) حافظه حسی 2) حافظه کوتاه‌مدت 3) حافظه بلندمدت

حافظه حسی: تمام اطلاعاتی که از طریق حواس پنج‌گانه خود دریافت می‌کنیم مثل شنیدن دیدن بوییدن؛ در این حافظه ذخیره می‌شود و گنجایش نسبتاً خوبی دارد اما در کسری از ثانیه اطلاعات از آن خارج می‌شود و فقط تعداد کمی از اطلاعات به حافظه کوتاه‌مدت منتقل می‌شوند و آن اطلاعاتی هستند که ما به آن‌ها توجه می‌کنیم.

حافظه کوتاه‌مدت: اطلاعاتی که ما به آن‌ها توجه کردیم از حافظه حسی به حافظه کوتاه‌مدت ما وارد می‌شود. حافظه کوتاه‌مدت، گنجایش بسیار کمی دارد و اگر اتفاق خاصی روی این اطلاعات نیافتد؛ ظرف مدت 10 ثانیه این اطلاعات از حافظه کوتاه‌مدت ما خارج و به دست فراموشی سپرده می‌شود.

حافظه بلندمدت: برای اینکه بتوانیم اطلاعات رو وارد حافظه بلندمدت کنیم باید تکرار و تمرین داشته باشیم و آن اطلاعات رو مرور کنیم. دانشمندان، گنجایش حافظه بلندمدت را به یک اقیانوس بی‌انتها تشبیه کرده‌اند و تاکنون گزارش نشده کسی توانسته باشد حافظه بلندمدت خود را پر کند؛ پس نگران نباشید.

چرا خیلی سریع فراموش می‌کنم؟

برای پاسخ به این سؤال ابتدا لازم هست در مورد یک پژوهش جالب و مهم صحبت کنیم.

پژوهش ابینگهاوس:

دانشمندی به نام آقای هرمان ابینگهاوس حدود 150 سال پیش، بر روی حافظه تحقیقات جالبی را انجام داد؛ تحقیقاتی که بعد از او نیز توسط دانشمندان دیگر انجام شد و نتایج تکرار شدند. نتایج این تحقیق مفصل هست و من نمی‌خواهم حوصله‌تان را سر ببرم! تحقیقات ابینگهاوس نشان داد که 40 درصد اطلاعات به خاطر سپرده‌شده، پس از گذشت تنها 20 دقیقه از بین رفتند! و پس از گذشت یک هفته تقریباً همه اطلاعات (98 درصد) از خاطر ما می‌رود. 98 درصد یعنی از کلاس 2 ساعته تنها چند کلمه در خاطرمان هست و فقط موضوع را می‌دانیم و از ما بپرسند می‌گوییم این مطلب را شنیده‌ام اما در خاطر نیست!

مرور نکردن: ما متوجه شدیم برای اینکه بتوانیم اطلاعات را به حافظه بلندمدت خود منتقل کنیم باید تکرار و تمرین داشته باشیم و نکته‌ای که از نتایج تحقیقات آقای ابینگهاوس یاد گرفتیم این بود که اگر تکرار و تمرین نداشته باشیم تقریباً همه اطلاعات را ازدست‌داده‌ایم.

چطور می‌توانم حافظه‌ام رو تقویت کنم؟

ما چیزی به نام حافظه ضعیف و قوی نداریم بلکه حافظهٔ ورزیده و غیر ورزیده داریم! حافظه ما مثل یک عضله می‌ماند و هر چه ما بیشتر تمرین کنیم حافظه قوی‌تر می‌شود.

مطلب برای تقویت حافظه در سطح اینترنت زیاد وجود دارد و تقریباً مطمئنم همهٔ ما در این رابطه در گوگل جستجو کرده‌ایم اما به نتیجهٔ خاصی نرسیده‌ایم.

من در اینجا قصد ندارم تک‌تک تکنیک‌ها را به شما بیاموزم اما می‌خواهم به شما مهم‌ترین و بهترین تکنیک تقویت حافظه را ارائه کنم. تکنیکی ساده و به شدت مؤثر که اگر تنها همین تکنیک را پیاده‌سازی کنید حافظه شما به طرز شگفت‌آوری تقویت می‌شود و نتایج آن را در زندگی خود می‌بینید.

تکنیک مادر: بدون شک می‌توانم ادعا کنم این تکنیک، مادر تمام تکنیک‌های تقویت حافظه می‌باشد و از سه جز تشکیل شده است:

انگیزه: اینکه ما چقدر برای به خاطر سپاری مطلبی انگیزه داریم به شدت در حافظه ما اثرگذار است. فرض کنید یک شخص پیش شما می‌آید و می‌گوید: «اگر بتوانی اسم من را به خاطر بسپاری من یک میلیارد تومان به تو می‌دهم.» ما برای به خاطر سپاری اسم او یک میلیارد انگیزه داریم! درست است؟ بنابراین انگیزه می‌تواند بر حافظه ما خیلی اثرگذار باشد. پس، اول از همه ما برای حفظ کردن یک مطلب، لازم هست در گام اول انگیزه خود را مشخص کنیم.

راهکار: از خود بپرسیم من چرا باید این مطلب را حفظ کنم؟

توجه: بخش دوم تکنیک مادر توجه است. هنر مطالعه، هنر توجه است. اینکه ما چقدر می‌توانیم روی کار خود متمرکز شویم و عوامل حواس‌پرتی را از خود دور کنیم بر حافظه ما تأثیرگذار است. در مغز ما هیپوکمپ مسئول حافظه است و توجه مانند دکمه ضبط برای هیپوکمپ می‌ماند که ما با توجه خود اطلاعات را ابتدا به حافظه کوتاه‌مدت و بعد به حافظه بلندمدت می‌فرستیم.

راهکار: قبل از مطالعه لازم هست که عوامل حواس‌پرتی مثل موبایل را از خود دور کنیم و بر روی هدف و انگیزه خود برای مطالعه تمرکز کنیم تا بتوانیم بهتر مطالب را به خاطر بسپاریم.

روش: قسمت سوم این تکنیک استفاده از روش‌های مختلف و مؤثر برای به خاطر سپاری مطالب است. یکی از این روش‌ها تکنیک ارتباط سازی است. ارتباط سازی یعنی ما، بین یک پدیده که در حافظه بلندمدت ما وجود دارد با یک پدیده جدید ارتباط منطقی پیدا کنیم تا از این طریق این پدیده وارد حافظه بلندمدت ما شود.

یکی دیگر از این روش‌ها، برنامه‌ریزی برای مرور مرتب یک مطلب است. پژوهش‌های علمی نشان داده که با سه مرتبه مرور اصولی، ما می‌توانیم 80 درصد مطالب را در ذهن خود بسپاریم.

راهکار: پس از مطالعه برای مرور آن مطلب برنامه‌ریزی کنیم.