چه رابطه ای بین خواب و حافظه وجود دارد؟

دیروز یکی از دانش‌آموزان خوب کلاسم، در فرم سؤالاتی که در گروه قرار داده بودم، یک سؤالی نوشت که توجه من را خیلی به خودش جلب کرد و تصمیم گرفتم در پاسخ به سؤالش این مقاله را برای شما عزیزان بنویسم. سؤال آن دانش‌آموز این بود که آیا درست خوابیدن تأثیری بر حافظهٔ ما می‌گذرد؟ اگر بله چگونه؟

حافظه، خواب، یادگیری

زمانی که اطلاعات جدیدی وارد مغز ما می‌شود، ذهن ما برای دسته‌بندی این اطلاعات واردشده، نیاز به زمان دارد و بهترین زمان برای طبقه‌بندی اطلاعات هنگام خواب است. به عنوان مثال، شما حافظه را مانند یک کشوی لباس در نظر بگیرید. به نظر شما اگر ما همین‌طوری و بدون نظم لباس‌ها را در کشو قرار بدیم؛ کشو زودتر پر می‌شود یا زمانی که تک‌تک لباس‌ها را تا می‌زنیم؟

مسلماً وقتی تا می‌کنیم کشو ظرفیت بیشتری دارد. حالا یک سؤال دیگر، یکی از اقوام بعد از مدت‌ها ما را مهمانی دعوت کرده؛ پیدا کردن لباس در حالت بی‌نظم راحت‌تر است یا زمانی که همه‌چیز در جای مناسب خود قرار دارد؟

چرا شب‌بیداری بد است؟

وقتی ما مطلبی را یاد می‌گیریم، اطلاعات جدیدی وارد مغز ما می‌شود. برای سازمان‌دهی این اطلاعات مغز نیاز به زمان دارد و ما هر چه بیشتر بخوابی، زمان بیشتری برای تجزیه و تحلیل اطلاعات داریم بنابراین می‌توان به سادگی نتیجه گرفت که اگر ما به صورت مداوم شب‌بیداری داشته باشیم، مغز ما زمان کمتری برای تفسیر اطلاعات دارد و در نتیجه مانند یک کشوی بی‌نظم در موقع نیاز نمی‌توانیم به آن اطلاعات دسترسی داشته باشیم. پژوهش‌های متعددی در این زمینه صورت گرفته و می‌توان به طور کلی نتیجه گرفت که چه کم‌خوابی و چه پرخوابی تأثیرات منفی بر نمره ما در امتحان می‌گذارد.

خواب چگونه بر حافظه اثر می‌گذارد؟

هنگام یادگیری بیشتر مطالبی که ما یاد می‌گیریم به طور موقت در قسمتی از مغز به نام هیپوکمپ ذخیره می‌شود. هیپوکمپ ظرفیت محدودی دارد و ما نمی‌توانیم دائم در حال یادگیری باشیم. پژوهشی انجام شد در مورد اینکه آیا چرت زدن تأثیری بر میزان یادگیری ما دارد یا خیر؟

دانشمندان افراد شرکت‌کننده در یک دوره آموزشی را به دو دسته تقسیم کردند. دسته اول بعد از دریافت آموزش‌های صبح، اندکی خوابیدند و بعد در کلاس‌های بعد از ظهر شرکت کردند و دسته دیگر بدون اینکه چرت بزنند در کلاس عصر شرکت کردند.

نتیجه این شد که میزان یادگیری گروه اول در هر دو کلاس به یک میزان بود اما میزان یادگیری گروهی که بین دو کلاس نخوابیده بودند افت محسوسی در کلاس عصر داشته بودند.

چگونه خواب خوبی داشته باشیم؟

مطالب و نکات زیادی در مورد خواب خوب داشتن وجود دارد اما معمولاً ما هیچ‌کدام از این نکات را رعایت نمی‌کنیم. برای همین تصمیم گرفتی فهرستی از نکات کاربردی در این زمینه را خدمت شما ارائه بدم.

• سعی کنیم بعد از ظهر مصرف نوشیدنی‌ها کافئین دار مثل قهوه را به صفر برسانیم
• سه ساعت مانده به خواب سعی کنیم ورزش سنگینی انجام ندهیم.
• قبل از خواب پیاده‌روی می‌تواند در بهتر خوابیدن ما کمک کند.
• دو ساعت مانده به خواب سعی کنیم به هیچ‌کدام از صفحه‌های نمایشگر مثل تلویزیون و گوشی نگاه نکنیم.
• بهتر هست که یک روتین مخصوص شب داشته باشیم.
• انجام مدیتیشن قبل از خواب در آرام کردن افکار ما می‌تواند اثرگذار باشد.